Verslag Denktank/slotbijeenkomst actie-onderzoek

Vrijdag 22 juni 2018 was er een gecombineerde Denktank en slotbijeenkomst van het actie-onderzoek rond de persona's. In een informele sfeer presenteerden 8 groepen de uitkomsten van hun actie-onderzoek. Daarna gingen we als denktank aan de slag in twee rondes met zes verdiepende discussietafels.

Uitkomsten actie-onderzoek

De groepen rond de persona's hebben in de afgelopen maanden vanuit hun eigen praktijkervaringen (kleine) oplossingen bedacht voor de persona's, mensen met wie de meeste deelnemers in hun dagelijks leven werken of samenleven. Over die oplossingen zijn andere betrokkenen in de praktijk geïnterviewd, de oplossingen zijn aangescherpt en waar mogelijk in de praktijk uitgeprobeerd. Tijdens het traject was aandacht voor reflectie op deze manier van werken: wat doet het met jezelf als professional of betrokkene? Loop je tegen de grenzen van regels en standaard werkwijzen aan? Hoe makkelijk is het om gewoon te gaan doen, zonder de oplossing eerst helemaal gedetailleerd uit te werken?

Foto van een vrouw die een presentatie geeft.jpg

De presentaties lieten heel verschillende oplossingen én ervaringen zien. Van inzichten in hoe we met zijn allen 'vastzitten' in het systeem van wetten en regels, tot concrete producten. Zo is verkend welke knelpunten er zijn bij deeltijdwonen voor kinderen als Nora en zijn zorgkantoren aan de slag om die op te lossen. Voor ouderen als Janny is een signaleringskaart gemaakt waarmee casemanagers en andere professionals het gesprek kunnen aangaan over gevoelige onderwerpen. 

Casemanager dementie Judith Zomer vertelt over haar ervaringen met de actiekaart die rond persona Janny is ontwikkeld tijdens het actieonderzoek:

Discussietafels

In de middag konden bezoekers aan 6 tafels discussiëren over onderwerpen in de langdurige zorg en ondersteuning. 

Foto van deelnemers aan een discussietafelFoto van deelnemers aan een discussietafel

1. Pijn in elk domein: waar zitten de problemen van familie Hermsen?

Aan de hand van ‘vragenkaarten’ dachten we na over de grootste obstakels die professionals ervaren bij de hulpverlening aan een multiprobleemgezin.

Volgens de deelnemers is de meeste winst te behalen in het integraal werken; dat gebeurt te weinig. Verschillende hulpverleners zien een verschillende prioritering. We willen te snel brandjes blussen. Er is geen tijd voor analyse, waardoor er patronen ontstaan die niet gesignaleerd worden. Waar de (onderliggende) problemen van familie Hermsen zitten, weten we dus lang niet altijd.

Het advies van de ronde tafel is daarom vertragen. Meer kennis naar het voorveld, en de generalist inzetten als coördinator. Je hoeft niet alles te weten, maar iemand moet wel weten waar je moet zijn.

2. Vastlopende zorg: wat als je er echt niet uitkomt?

In twee sessies is bij deze discussietafel ingegaan op wat je kan doen als je vastloopt in het reguliere zorgtraject. Dat kan op elk moment gebeuren: bij de oriëntatie, de indicatie, de zorgtoewijzing, de zorglevering, etc. Dit gebeurde aan de hand van een discussieplaat, waarop de reeds geïnventariseerde knelpunten en opschalingsmogelijkheden waren getekend.

Naast enkele extra opschalingsmogelijkheden die nog niet op de plaat stonden, werd vooral ingegaan op betere oplossingen. Bij problemen met indicaties en financiering zou men meer het adagium van het actieonderzoek moeten volgen: eerst doen, dan denken. In dit geval: eerst toekennen, dan controleren. Daarmee zou opschalen veel minder vaak nodig zijn.

Ook werd voorgesteld om één 'loket' voor alle vastlopende zorg in te richten – los van de fase van het traject, de wetgeving waar men mee te maken heeft of de organisatie(s) waar men niet mee verder komt. Daar wordt dan uitgezocht wat het probleem is en hoe dat opgelost moet worden. Daarvoor is dan wel veel kennis, creativiteit en enige doorzettingsmacht nodig.

Daarop voortbordurend kwamen we tot het idee dat complexe zorgvragen helemaal niet het reguliere traject in moeten gaan. Zodra duidelijk is dat de vraag (of liever: de oplossing) complex kan gaan worden, wordt deze op een aparte manier afgehandeld. Dit vraagt ruimte in de wet- en regelgeving en de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd, maar kan sneller tot oplossingen leiden, waar de cliënt echt mee geholpen is.

3. Luisteren naar de cliënt: wat is daarvoor nodig?

Goed luisteren is de basis om passende zorg-op-maat te organiseren. Als je weet wat iemand beweegt en wat voor hem belangrijk is, kun je aansluiten bij zijn leefwereld. Maar luisteren blijkt nog helemaal niet zo makkelijk in de praktijk. Vele factoren belemmeren het luisteren. Aan de discussietafel worden onder meer genoemd: onbewuste aannames over 'hoe het hoort' of wie iemand is op basis van zijn diagnose, (westerse) culturele waarden, investeringen in zorgaanbod, de taakopvatting van indicatiestellers (bijvoorbeeld minder geld uitgeven, waardoor de vraag is: Wat is hier níet nodig?). 

In de discussie wordt onder meer aanbevolen om het taboe te doorbreken dat hier nog altijd op ligt. Bewustwording is nodig. Bijvoorbeeld door de eigen dagelijkse ervaring van zorgprofessionals - die zich ook regelmatig niet gehoord zullen voelen - te koppelen aan hun eigen professionele handelen. 

4. Informatie ‘dichtbij’: integrale cliëntondersteuning met ‘superwebsite’?

In Samen 14 werken Twentse gemeenten en zorgkantoren samen in het inkopen van cliëntondersteuning en het ontwikkelen van integrale cliëntondersteuning (Wmo, Wlz en Jeugdwet). Nico Moorman van Menzis vertelt hoe dat gaat en Aty de Groot van OpaZ vraagt zich af: hoe zorgen we dat al die integrale cliëntondersteuners toegang hebben tot relevante en betrouwbare informatie? Is een superwebsite een oplossing?

5. Vernieuwend zorgaanbod: wie gaat het organiseren?

Welke prikkels zijn er (nodig) om tot vernieuwend zorgaanbod te komen. Wanneer cliënten geen genoegen nemen met het bestaande zorgaanbod en de vraag blijven stellen komt er beweging. Wordt vernieuwing beloond of is het een risico voor de (zorg)organisatie als het mis gaat?

6. Ruimte voor initiatieven van onderop: welke ondersteuning is nodig?

Wooninitiatieven, thuiszittersinitiatieven, burgerinitiatieven…. Er zijn veel voorbeelden die de aandacht verdienen. Een podium, een artikel om meer aandacht te krijgen en lessen te delen. Of echt ondersteuning bij het initiatief en de realisatie? Hoe kunnen zij het beste worden geholpen en wie kan daar welke rol bij spelen?

Meer Actieonderzoek en meer Denktanks

Op 7 september start een nieuwe reeks workshops actieonderzoek rond de persona's. 

Op 30 november is de volgende Denktank. 

Reactie toevoegen

Je kunt hier een inhoudelijke reactie geven op dit artikel. Alle gegevens die je invoert zijn direct door alle bezoekers aan de website te lezen. De websitebeheerder controleert de inhoud en kan besluiten de reactie te verwijderen indien deze ongepast is. De gegevens worden opgeslagen in de database van de website en blijven net zo lang bewaard als dit artikel in de website.